Қазақстандықтар спортпен көп шұғылдана бастады. Оны спорттық қызмет нарығының өсімінен көруге болады. Осы жылдың үш айында бұл саладағы қызмет көлемі 79,4 млрд теңгеге жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 11,3%-ға артты. Ал 2022 жылмен салыстырғанда көрсеткіш екі еседен астам өскен, деп хабарлайды Juzmedia.kz.
Ranking сарапшыларының жазуынша, өңірлер арасындағы айырмашылық сақталып отыр. Ауылдық жерлерде спорт қызметтерінің көлемі 2026 жылдың алғашқы тоқсанында 6,3 млрд теңгені құрап, бір жылда 6%-ға төмендеген. Соған қарамастан, ұзақ мерзімді өсім айқын: 2022 жылмен салыстырғанда ауылдағы көрсеткіш 3,5 есе артқан.
Қай спорт түрлері ең танымал?
Спорттық қызметтер құрылымында фитнес-клубтар көш бастап тұр. Бұл бағыттың көлемі 22,3 млрд теңгеге жетіп, бір жылда шамамен үштен бірге өскен. Одан кейін спорт клубтарының қызметтері орналасқан — 18,1 млрд теңге, бұл көрсеткіш бір жылда 1,5 еседен аса артқан.
Спорттық нысандарды пайдалану қызметтері 11 млрд теңгеге жетіп, 10,7%-ға өскен. Ал өзге спорттық қызметтер жалпы 28 млрд теңгені құрайды.
Спортпен айналысатындар көбейіп келеді
2025 жылы Қазақстанда халықтың 47,7%-ы спортпен немесе дене шынықтырумен айналысқан. Бұл көрсеткіш бір жыл бұрын 46,5% болған. Қалаларда спортпен айналысатындар үлесі 49,3%-ға жетсе, ауылда 45%-ды құраған.
Негізгі белсенділік мектептер, колледждер мен жоғары оқу орындары арқылы қалыптасады — халықтың 28,1%-ы осындай ұйымдарда спортпен айналысады. Тағы 19,2% азамат спортпен өз бетінше шұғылданады. Ал кәсіби спорттың үлесі небәрі 0,4% ғана.
Инфрақұрылым: өсім бар, бірақ жеткіліксіз
Елімізде шамамен 26 мың спорт нысаны бар. Алайда олардың 1 мыңнан астамы жөндеуді қажет етеді. 2025 жылы спорт инфрақұрылымымен қамтылу деңгейі 59,6%-ға жеткен (2024 жылы – 55,1%).
Жоспар бойынша, 2029 жылға қарай бұл көрсеткіш 65%-ға дейін өсуі тиіс. Соңғы жылдары жаңа нысандар салынып жатыр: 2024 жылы 147 спорт кешені іске қосылған, биыл тағы 121 нысан пайдалануға берілмек. Дегенмен, тек жаңа құрылыс емес, бар нысандарды жаңарту мәселесі де өзекті болып отыр.
Футбол инфрақұрылымы ерекше назарда. Елде 7 мыңнан астам футбол алаңы бар, бірақ олардың 1,4 мыңы жөндеуді қажет етеді, тағы 1,7 мың алаңға қосымша сұраныс бар. Бұл спорт түрінің кең таралуына қарамастан, инфрақұрылым әлі де жеткіліксіз екенін көрсетеді.
Қай спорт түрлері көш бастап тұр?
2025 жылғы дерекке сәйкес, елде 169,8 мың спорт секциясы жұмыс істейді. Оның жартысына жуығы ауылдық жерлерде орналасқан. Бұл секцияларда 6,6 млн адам спортпен айналысады.
Ең танымал спорт түрі — футбол. Елде 19,4 мың футбол секциясы бар, онда 1,1 млн адам жаттығады. Бұл барлық спортпен айналысушылардың 16%-ын құрайды.
Одан кейін ұлттық спорт түрлері келеді — 17,2 мың секция және 659,9 мың қатысушы. Оның ішінде қазақ күресі мен тоғызқұмалақ ерекше орын алады.
Сонымен қатар волейбол, баскетбол, үстел теннисі, жеңіл атлетика және футзал сияқты спорт түрлері де кең таралған. Волейболмен 725 мыңнан астам адам айналысады.
Негізгі мәселе қандай?
Саладағы басты тренд — спортпен айналысатындар санының өсуі. Алайда негізгі проблема инфрақұрылым мен сапада қалып отыр. Яғни спортқа қызығушылық жоғарылағанымен, барлық өңірде бірдей жағдай жасалмаған.
Футбол сияқты ең танымал спорт түрі бұл айырмашылықты анық көрсетеді: секция көп болғанымен, алаңдардың бір бөлігі тозған, ал кей өңірлерде қосымша инфрақұрылым жетіспейді.
Сарапшылардың жалпы қорытындысы бойынша, алдағы кезеңдегі басты міндет — тек спортпен айналысатындар санын арттыру емес, сол адамдарға сапалы және қолжетімді орта қалыптастыру.
