Түрікменстан президенті Сердар Бердімұхамедовтің Астанаға мемлекеттік сапары қарсаңында екі ел арасындағы саяси, экономикалық және көлік-логистикалық ынтымақтастық жаңа деңгейге шыққаны байқалып отыр деп хабарлайды Juzmedia.kz.
Соңғы үш онжылдықта Қазақстан мен Түрікменстан декларативті диалогтан нақты стратегиялық әріптестікке өткен. Қазіргі уақытта тараптар арасында шамамен 70 келісім бар, оның ішінде Достық туралы шарт пен Стратегиялық әріптестік туралы шарт күшінде тұр. Екі ел БҰҰ, ЕҚЫҰ, ТМД, ИКҰ алаңдарында да ортақ ұстанымдарды үйлестіріп келеді.
2024–2025 жылдары саяси диалог айтарлықтай жанданды. Мемлекет басшылары соңғы бір жылда алты реттен аса кездесіп, энергетика, транзит және өңірлік қауіпсіздік мәселелерін талқылады. 2025 жылғы Түркістандағы бейресми кездесу нақты жобаларға көшуге жол ашып, порттарды цифрландыру мен энергетикалық кооперацияға екпін берді.
Сауда саласында да өсім бар. 2024 жылы тауар айналымы 555,7 миллион долларды құрап, 2025 жылдың тоғыз айында 363,6 миллион долларға жетті. Қазақстан негізінен байланыс құралдарын, ұн, күнбағыс майын және металл өнімдерін экспорттайды. Түрікменстан газ, көкөніс, химиялық реагенттер және тоқыма өнімдерімен жеткізілім жүргізеді. Сарапшылар тауар айналымын екі еселеу — шынайы мақсат деп бағалайды.
Энергетика бағытында QazaqGaz бен Türkmengaz бірлескен жобаларды пысықтап жатыр. Қазақстан үшін Түрікменстан — газ жеткізуді әртараптандырудың маңызды бағыты. «Галкыныш» кен орнына қатысты келіссөздер өңірдегі ең ауқымды энергетикалық келісімдердің біріне айналуы мүмкін.
Көлік-логистика бағытында «Солтүстік — Оңтүстік» дәлізі, Өзен–Берекет–Етрек–Горган теміржолы және Түрікменбашы портындағы хабтар негізгі рөл атқарып отыр. Сарапшылар «жасыл коридор» енгізілсе, транзит көлемі күрт өсетінін айтады.
Инвестициялар бойынша да құқықтық база дайын. 2024 жылы өзара инвестицияларды қорғау туралы келісімге қол қойылды. Енді нақты жобаларға банк құралдары, сақтандыру және капиталды қайтару механизмдері қажет. Ауыл шаруашылығы, машина жасау және азық-түлік салаларында бірлескен жобаларға мүмкіндік бар.
Qazaqparat мәліметінше, аймақтық саясатта су мәселесі, Каспий теңізінің тайыздануы, климаттық тәуекелдер және Арал бассейні бойынша ортақ күн тәртібі қалыптасқан. Сарапшылар осы бағыттарды үйлестіру екі елдің ғана емес, тұтас Орталық Азияның тұрақтылығына әсер ететінін атап отыр.
Қазақстан мен Түрікменстан «декларациялар кезеңінен» «нақты жобалар кезеңіне» өтуде. Сарапшылар бұл модель Орталық Азиядағы өңірлік интеграцияның жаңа үлгісіне айналуы мүмкін екенін айтады.
