Chevron басқаратын «Теңізшевройл» консорциумы қараша айында Әзірбайжан арқылы өтетін Baku–Tbilisi–Ceyhan мұнай құбырымен экспортты қайта жандандырады, деп хабарлайды Juzmedia.kz. Бұл бағыт арқылы соңғы бірнеше айда жеткізілімдер техникалық және нарықтық себептермен тоқтап тұрған еді.
Baku–Tbilisi–Ceyhan (BTC) құбыры — Қазақстан үшін Ресейге тәуелді Каспий құбыр консорциумына балама маңызды экспорт жолы. Теңіз кен орнынан мұнай Ақтау арқылы танкермен Бакуге жеткізіліп, одан әрі Жерорта теңізіндегі түркиялық Джейхан портына өтеді.
Сарапшылардың пікірінше, экспорттың қайта басталуы Қазақстан үшін бірнеше тұрғыдан маңызды. Біріншіден, бұл елдің мұнай өткізу нарығын әртараптандырып, геосаяси тәуекелді азайтады. Соңғы жылдары Ресей бағытындағы жеткізілімдер жиі техникалық не санкциялық шектеулерге тап болып, мұнай ағынына кедергі келтіріп отыр.
Екіншіден, бұл шешім Каспий аймағындағы логистикалық теңгерімді өзгертуі мүмкін. Егер BTC бағыты тұрақты арнаға айналса, Қазақстан мен Әзірбайжан арасындағы энергетикалық серіктестік күшейіп, аймақтық транзиттік кірістер өседі. Бұған қоса, Түркияның геостратегиялық рөлі де арта түспек.
Алайда, сарапшылар мұндай экспорт схемасының өзіндік қиындықтары бар екенін айтады. Ақтау – Баку бағытындағы танкер тасымалының тарифі жоғары, ал транзиттік логистика теңіз жағдайына тәуелді. Сонымен қатар, үлкен көлемде тұрақты жеткізілім үшін порттық инфрақұрылымды жаңарту қажет.
Қазақстан үкіметі соңғы жылдары дәл осы бағыттағы жобаларды қолдап келеді. 2023 жылдан бері Ақтау портындағы өткізу қуаты арттырылып, Әзірбайжанмен бірлескен тасымал жобаларына инвестициялар қарастырылуда.
Мұнай экспортын Ресейден тыс бағыттарға бұру саясаты алдағы жылдары Қазақстанның энергетикалық дербестігін арттырудың негізгі тетігіне айналуы ықтимал.
