«Америкада демократия бар деген – бос сөз. Бұл шын мәнінде екі партияның ғана ойыны» – деп жазды Илон Маск X (бұрынғы Twitter) желісінде. Осы жазбасымен қатар ол «America Party» деген жаңа саяси партия құрғанын ресми түрде жариялады. Бұл оқиға АҚШ-тағы саяси жүйеге ғана емес, ірі технологиялық және қаржылық элитаға да қатысты көзқарасты қайта ойлауға түрткі болды.
Маск бұл шешімді АҚШ-тың Тәуелсіздік күніне орай жасаған онлайн сауалнама нәтижесімен байланыстырды. X желісіндегі қолданушылардың 65 пайыздан астамы жаңа партияның құрылуын қолдаған. Бірақ бұл жай ғана көпшілікке ұнау емес – бұл қадамның астарында әлдеқайда күрделі себеп бар сияқты. Juzmedia.kz АҚШ-тағы бірқатар БАҚ-қа шолу жасап, Масктың әрекеті туралы америкалық қоғамның пікірін білді.
Kiplinger сайтының хабарлауынша, Масктың ашуын келтірген басты мәселе – Дональд Трамп ұсынған «One Big Beautiful Bill» атты салық және бюджет туралы заң жобасы. Маск бұл заңды «елдің қазынасын құрдымға кетіретін құжат» деп бағалап, егер ол қабылданса, АҚШ бюджет тапшылығы 3,3 триллион долларға жетуі мүмкін деп ескерткен.
The Guardian шолуында саясаттанушылар Масктың бұл әрекетін «тактикалық жауап» деп сипаттайды. Яғни, ол президенттік сайлауға емес, Конгресс деңгейінде ықпал етуге бағытталып отыр. Маск 2–3 сенаттық орын мен 5–10 өкілдер палатасы мандатын алып, заң қабылдау процесіне әсер еткісі келеді. Сарапшылар бұл тәсілді «нақты жерлерге бағытталған саяси соққы» деп түсіндіреді.
Сонымен бірге The Independent басылымы Масктың интернеттегі танымалдығы мен шынайы сайлау процесіндегі мүмкіндігі екі түрлі нәрсе деп қарайды. Өйткені әлеуметтік желіде сауалнама өткізу бір бөлек, ал партияны ресми тіркетіп, бюллетеньге енгізу – мүлде басқа, көп күш пен заңдық рәсімді қажет ететін шаруа.
Масктың бұл қадамы қаржы нарығына да әсер етті. Reuters мәліметіне қарағанда, оның саяси белсенділігі инвесторлар арасында сенімсіздік туғызып, Azoria Partners деген компания Tesla-ға арналған биржа қорын (ETF) нарыққа шығаруды кейінге қалдырған. Олар Масктың әрекеттері Tesla-ның беделіне және акция құнына теріс әсер етуі мүмкін деп қауіптенеді.
Сонымен қатар Business Insider шолуы Масктың «America Party» арқылы тек Трампқа емес, жалпы АҚШ-тың екі партиялық жүйесіне қарсылық білдіріп отырғанын көрсетеді. Масктың сөзімен айтсақ: «Адамдар өздерін кім басқарғысы келетінін таңдауы керек. Қазір бізде таңдау жоқ».
Қорыта айтқанда, Масктың жаңа партия құруы – технологиялық миллиардерлердің саясатқа ашық араласа бастағанының белгісі. Бұл бір жағынан азаматтық бастама болып көрінгенімен, екінші жағынан, үлкен бизнес өкілдерінің билікке ықпал етуінің жаңа кезеңі болуы мүмкін. Партияның нақты жетістікке жете ме, жоқ па – ол әлі белгісіз. Бірақ Масктың бұл әрекеті АҚШ-тағы саяси жүйеге ашық сын айтып, балама ұсынған тарихи оқиға ретінде есте қалары анық.
